RSS

नेपालमा कति शान्ति आयो ?

23 Jun

दशक लामो आन्तरिक द्धन्द्ध भोगेको नेपालमा जारि शान्तिप्रकृया पछि कति शान्ति वहाल भयो होला त ? यो सवाल हरेकको मनमा खट्कीनु स्वाभाविक नै हो । यसको जवाफ अमेरिका स्थित Institute for Economics and Peace नामक संस्थाले सन् २००९ को लागी प्रकाशन गरेको विश्व शान्ति सूचकांक (Global Peace Index 2009) को तथ्यांकले  दिएको छ ।  सो सुचकांक अनुसार  नेपाल विश्वको ७७औं शान्त राष्ट्र ठहरिएको छ ।

संस्थाले विभिन्न २३ संख्यात्मक तथा अन्य केहि गुणात्मक सूचकलाई आधार मानेर गरिएको सर्वेक्षणमा प्राज्ञीक तथा शान्तिको क्षेत्रमा ख्याति कमाएका विशिष्ट व्यक्तित्व, अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञ तथा विषेशज्ञहरुको समुहवाट मूल्यांकन गराई यो तथ्यांक प्रकाशन गरेको जनाएको छ । १ देखी ५ सम्मको अंक प्रदान गरिएको सो मुल्यांकनमा शान्त मानिएको क्षेत्रले कम  र  अशान्त मानिएको क्षेत्रले वढि अंक प्राप्त गर्दछ । नेपालले १.९३९ अंक प्रप्त गरेको छ । सार्क राष्ट्रमा भुटान १.६६७ अंक सहित पहिलो स्थानमा रहेको छ भने नेपाल दोश्रो भएको छ । सुचकांक अनुसार सार्क राष्ट्रको श्रेणीगत विभाजन यस्तो छ –

SAARC  country

Overall Rank

Overall Score

Regional rank

  Bhutan

40

1.667

1

  Nepal

77

1.939

2

  Bangladesh

90

2.045

3

  India

122

2.422

4

  Sri Lanka

125

2.485

5

  Myanmar

126

2.501

6

  Pakistan

137

2.859

7

  Afghanistan

143

3.285

8

नेपालीहरुको प्रमुख गन्तव्य मानिएका मुलुकहरुमध्ये खाडी तथा मध्यपुर्वी एशीयाका राष्ट्रहरुको विवरण भने यस्तो रहेको छ –

   Country

Overall Rank

Overall Score

regional rank

  Qatar

16

1.392

1

  Oman

21

1.520

2

  United Arab Emirates

40

1.667

3

  Kuwait

42

1.680

4

  Bahrain

69

1.881

5

  Iran

99

2.104

6

  Saudi Arabia

104

2.167

7

  Lebanon

132

2.718

8

  Israel

141

3.035

9

  Iraq

144

3.341

10

त्यसैगरि नेपाली जनसमुदायका अन्य प्रमुख गन्तव्य मानिएका राष्ट्रहरुमा –

 Country

Overall Rank

Overall Score

  Japan

07

1.272

  Belgium

15

1.359

  Germany

16

1.392

  Australia

19

1.476

  Malaysia

26

1.561

  France

30

1.579

  United Kingdom

35

1.647

  China

74

1.921

  United States of America

83

2.105

आदि रहेका छन् । सुचकांक अनुसार न्युजिल्याण्ड १.२०२ अंक सहित सवैभन्दा शान्त क्षेत्र ठहरिएको छ भने डेनमार्क र नर्वे १.२१७ अंक सहित दोश्रो स्थानमा रहन सफल भएका छन् । कुल १४४ देश सम्मिलित यस सुचकांकमा ईराक ३.३४१ अंक सहित सवैभन्दा पुछारमा रहेको छ ।

उक्त संस्थाले सुचकांक निकाल्नुअघि अनुसन्धान गरेका प्रमुख विषयवस्तुहरु र त्यसमा नेपालको स्थिती यसप्रकार रहेको वताईएको छ –

Indicator information

SNo

                     Indicator

Score

1

Number of external and internal conflicts fought: 2002-2007  

1.5

2

Estimated number of deaths from organized conflict (external)     

1

3

Number of deaths from organized conflict (internal)   

2

4

Level of organized conflict (internal)

2

5

Relations with neighbouring countries

2

6

Perceptions of criminality in society

2

7

Number of displaced people as a percentage of the population

1

8

Political instability

3

9

Respect for human rights

3.5

10

Potential for terrorist acts

3

11

Number of homicides per 100,000 people

1

12

Level of violent crime

3

13

Likelihood of violent demonstrations

4

14

Number of jailed population per 100,000 people

1

15

Number of internal security officers and police 100,000 people

2

16

Military expenditure as a percentage of GDP

1

17

Number of armed services personnel per 100,000 people

1

18

Volume of transfers of major conventional weapons as supplier (exports) per 100,000 people

1

19

Volume of transfers of major conventional weapons, as recipient (Imports) per 100,000 people

1

20

Funding for UN peacekeeping missions (percentage of assessed contribution)

1

21

Funding for UN peacekeeping missions (percentage of assessed contribution)
Calculation of percentage of countries’ outstanding contributions versus annual assessment to the budget of the current peacekeeping missions. Source: United Nations.

Close

Aggregate number of heavy weapons per 100,000 people

1

22

Ease of access to weapons of minor destruction

3

23

Military capability/sophistication

3

Democracy and  Transparency

SNo

                 Indicator

Score

1

Electoral process

1.33

2

Functioning of government

4.29

3

Political participation

2.78

4

Political culture

6.25

5

Civil liberties

5.59

6

Corruption perceptions (CPI score: 10 = highly clean, 0 = highly corrupt)

2.7

7

Women in parliament (as a percentage of the total number of representatives in the lower house)

33.2

8

Political Democracy Index

4.05

9

Gender Inequality

0.56

10

Freedom of the press

43.3

International openness

SNo

        Indicator

Score

1

Exports + Imports % of GDP

35.1

2

Number of visitors as % of domestic population

1.4%

3

Net Migration (% of total population)

– o.4%

Education

SNo

        Indicator

Score

1

Current education spending (% of GDP)

5%

2

Primary school enrolment ratio (% Net)

79.2%

3

Secondary school enrolment ratio (% Net)

35%

4

Higher education enrolment (% Gross)

5.6%

5

Mean years of schooling

9

6

Adult literacy rate (% of pop over 15)

56.5%

उपरोक्त तथ्यांक अनुसार नेपालको मानव अधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता तथा नागरिक स्वतन्त्रताको स्थिति दयनीय नै देखिन्छ । उच्चशिक्षामा लगानि कम रहेको छ, साथसाथै शैक्षिक वेरोजगारको पनि वृद्धि भइराखेकाले गलत राजनैतिक संस्कारको विकासमा युवाशक्तिको दुरूपयोग भइराखेको छ । राजनैतिक अस्थिरताका कारण सैन्यीकरणको खतरापनि उत्तिकै देखिएको छ । मुलुकको आन्तरीक अवस्थामा सुधार ल्याउन मुलुकमा विद्यमान राजनैतिक अस्थिरताको अन्त्य गरि आर्थीक सुदृढिकरणको योजना ल्याउनुपर्ने देखिन्छ । वढ्दो सैन्यीकरणको खतरावाट मुलुकलाई जोगाउन सवै पक्षको सहमति नभएसम्म संभव नहुने भएकाले संवन्धित हरेक क्षेत्रका नागरिकहरुले गम्भिर ढंगवाट सोच्नुपर्ने वेला आएको छ ।   

 
 

जवाफ लेख्नुहोस्

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

 
%d bloggers like this: